scheduleसोमवार श्रावण १९ गते, २०७७

‘कुनै लक्षण नै नदेखिएका व्यक्तिमा पनि कोरोना संक्रमण भएको हुन सक्छ’

डा. अनुप सुवेदी, सरुवा रोग विशेषज्ञ

चीनको वुहानबाट सुरु भएको कोरोना भाईरस (कोभिड–१९) २१० देशमा फैलिसकेको छ । अहिलेसम्म संक्रमितको संख्या १६ लाख नाघेको छ भने मृतकको संख्या झण्डै १ लाख पुगिसकेको छ । कोरोनाको संक्रमण केही जनावरमा पनि पुष्टि भएसँगै यसले थप चुनौति बढाएको स्वास्थ्य क्षेत्रका जानकारको तर्क छ । तर, संक्रमणको केन्द्रविन्दू चीनको छिमेकी देश भएर पनि नेपालमा भने अहिलेसम्म ९ जनामा मात्रै संक्रमण भएको छ । भारतमा पनि संक्रमण बढ्दैछ । नेपाल कोरोनाको डरबाट कत्तिको भयभित हुनुपर्ने अवस्थामा छ त ? साझापोष्टले सरुवा रोग विशेषज्ञ डाक्टर अनुप सुवेदीसँग कुराकानी गरेको छः

डाक्टर अनुप सुवेदी

 

नेपालमा कोरोना भाईरस (कोभिड १९) बाट अहिलेसम्म ९ जनामा संक्रमण भएको पुष्टि भएको छ । गएको शनिबारयता भएका परीक्षणमा नयाँ संक्रमण देखिएको छैन । थप फैलन नदिन के कस्तो तयारी गर्नुपर्छ ?

हाम्रो समाजमा संक्रमण फैलिएको छ कि छैन सबैभन्दा पहिले त्यो पत्ता लगाउनुपर्‍यो । त्यसका लागि परीक्षणलाई अलि व्यापक बनाउनुपर्छ । सुरुका दिनमा केही ढिलाइ भएपनि पछिल्लो समयमा सरकारले पनि केही सक्रियता बढाएको देखिन्छ । समुदायमा कसैलाई खोकी लागेको र ज्वरो आएको छ भने उनीहरुलाई तत्काल परीक्षण गर्नुपर्छ ।

विदेशबाट आएका मान्छेहरुमा अलि धेरै संक्रमणको सम्भावना हुन्छ । संक्रमित व्यक्तिहरु पनि १ जनाबाहेक अरु सबै विदेशबाट आएका नै छन् । कसरी सावधानी अपनाउने ?

विदेशबाट नेपाल आउनेहरु आजभन्दा १४ दिन अघि नै आएका हुन् । केही दिनअघिको जस्तो त्यति धेरै डराइहाल्नुपर्ने अवस्था छैन । उनीहरुलाई ज्वरो आउने र खोकी लागेको छैन भने संक्रमण भएको भए पनि निको भैसक्यो । तर, उनीहरुबाट अरुमा सरेको हुन सक्ने भएकोले समुदायमा उनीहरुसँगको सम्पर्कमा रहेका मानिसहरु चाहिँ अलि धेरै सजग हुनुपर्छ । त्यसैले उनीहरु बस्ने समाजमै गएर परीक्षणलाई अलि धेरै प्राथमिकता दिनुपर्‍यो । त्यति गरियो भने हाम्रो अवस्था के हो थाहा हुन्छ । परीक्षणका क्रममा कसैलाई पोजेटिभ देखियो भने बिरामीलाई तत्काल आइसोलेट गरिहाल्नुपर्छ ।

लकडाउनको समय पनि २ हप्ता नाघिसक्यो, विदेशबाट आउनेहरु पनि १४ दिन कटिसके, अब पहिलेजस्तो जोखिम छैन भन्ने हो ?

त्यसरी पनि नभनौँ । जोखिम त छ नै, तर त्यति धेरै आत्तिहाल्ने अवस्था चाँही छैन भनेको हो । अझै केही दिन हामीले जे जस्तो उपायहरु अवलम्बन गरिरहेका छौँ, त्यो अवलम्वन गर्न नछाडौँ । जुन दिन नेपालमा संक्रमित नै छैन या भनौँ, पोजेटिभ देखिएकाहरु पनि निको भयो भन्ने दिन आउँछ, त्यो दिनदेखि चाँही लकडाउन हटाउनेदेखि अरु कुरामा सामान्यीकरण गर्न सकिन्छ होला । बिरामीको संख्या घट्न थालेपछि मात्रै लकडाउनहरु खुकुलो बनाउँदै लैजानुपर्छ । अहिले नै हतार गर्नु अलि हतार हुन्छ ।

यतिका दिनसम्म आइपुग्दा झण्डै ३ हजार जनाको हाराहारीमा मात्रै कोरोनाको नमूना परीक्षण भएको छ । यो कत्तिको पर्याप्त छ ?

आजभन्दा १ हप्ताअघि काम नै केही हुन सकेको थिएन । अहिले चाहिँ सरकार पनि अलि तात्तिन थालेको देखिन्छ । अहिले अलिक तदारुकता देखाउन थालिएको छ, यो राम्रो कुरा हो । तर, यतिले मात्रै पुग्दैन । परीक्षण देशभर नै तत्काल पुर्‍याउनुपर्ने देखिन्छ । केही निश्चित जिल्लाका निश्चित ठाउँमा मात्रै परीक्षण भैरहेको छ । काठमाडौंमै पनि व्यवपक रुपमा भैरहेको छैन । जबकी ठूला शहरहरुमा फैलन सक्ने सम्भावना धेरै हुन्छ । विशेषगरी पर्यटकहरुको आगमन भैरहने ठाउँहरु भएको हिसावले त्यसलाई अझै धेरै व्यापक बनाउन जरुरी छ । पछिल्लो २/४ दिनको गतिविधि सकारात्मक देखिन्छ तर, यतिले पुग्दैन ।

केही देशमा कोरोनाको संक्रमण जनावरमा पनि देखियो । अमेरिकामा चिडियाखानाको बाघमा पुष्टि भयो । बिरालोसँग पनि धेरै लसपस नगर्न विशेषज्ञको सल्लाह छ । मानिसबाट जनावरमा या जनावरबाट मानिसमा सर्ने सम्भावना कत्तिको हुन्छ ?

अरु जनावरमा अलिलेसम्म सम्भावना छैन । विरालो लगायत केही जनावरमा मात्रै यस्तो देखिएको हो । घरभित्र जनावर पालेर सुम्सुम्याएर बस्ने चलन नेपाली समाजमा छैन । त्यो फुर्सद पनि हामीलाई हुँदैन । त्यसैले नेपाली समाजमा जनावरबाट मान्छेमा संक्रमण सर्ने त्यस्तो सम्भावना छैन । घरघरमा बिरालो छ भने पनि हामी त्यसलाई सुम्सुम्याएर बस्दैनौँ । बीबीसी लगायतमा जे आयो त्यही पत्याइहाल्नुपर्ने होईन । नेपालमा जनावरमार्फत कोरोनाको संक्रमण फैलँदैन । विरालो मार्फत नेपालमा संक्रमण सर्छ भन्ने पक्षमा म छैन ।

चीनको एउटा प्रान्तमा पैसाबाट संक्रमण सर्ने भन्दै नोटहरु जलाउने काम समेत भयो । नेपालमा पनि संक्रमण बढ्ने खतरा छ भन्दै विद्युतीय मार्ग प्रयोग गर्न भनिँदैछ । नेपालमा त्यो सम्भावना कत्तिको छ ?

नेपालमा त्यसको सम्भावना एकदमै कम छ । सबैजनाले आआफ्नो हिसावले सावधानी अपनाएकै छन् । एक हिसावले नेपाली रुपैयाँ अरु देशसँग कारोबार पनि कम हुन्छ । नेपाली नोट नेपालभित्रै कारोबार हुने र संक्रमित पनि कम भएकोले नोटबाट पनि संक्रमण सर्छ भनेर म भन्न सक्दिनँ ।

अनि बाहिरबाट ल्याइएको सामग्रीबाट ?

नेपालमा त्यो पनि एकदमै कम छ । व्यवहारिक रुपमा बाहिरबाट ल्याएको सामानले बिरामी हुने लगायतका कुराहरु एकदमै कम छ । तर, जे जस्ता सामग्रीहरु ल्याइएको र छोइएको छ, साबुनपानीले हात भने धुनुपर्छ । सामान्य सावधानी अपनाए पुग्छ । संक्रमित कोही व्यक्तिले त्यो सामान छोएको छ भने अरुलाई पनि सर्ने हो । नेपालमा त्यस्तो भयावह अवस्था नभएको हुनाले आत्तिहाल्नुपर्ने आवश्यकता छैन । रोग सर्छ भनेर सामान नै छुन नहुने भन्ने छैन ।

यदि शरीरमा संक्रमण भित्रिएको छ भने कत्ति समयसम्म बस्छ ?

शरीरमा लक्षण नै देखियो अर्थात रोगले नै समात्यो भने चाँही २ देखि ४ हप्ताभन्दा बढी समय पनि रहन सक्छ । कत्ति मान्छेलाई त संक्रमण भएको रहेछ भने पनि लक्षण नै देखिँदैन । केही मान्छेलाई सामान्य लक्षण मात्रै देखिन सक्छ । त्यस्ता मान्छेको शरीरमा प्रवेश गरेको २ हप्तामा संक्रमण हराउँछ । जस्तै विदेशबाट आएका मान्छेलाई २ हप्तासम्म पनि कुनै लक्षण देखिएन भने कोही व्यक्ति पनि डराउनु पर्दैन । उनीहरुबाट अरुमा सर्ने सम्भावना एकदमै कम हुन्छ ।

कोरोना भाइरस विशेषगरी २ हप्तासम्म सर्ने क्षमता राख्छ । नेपालमा लकडाउन भएको पनि झण्डै ३ हप्ता हुनै लाग्यो । लकडाउनलाई अलि खुकुलो बनाउन मिल्ने अवस्था छ की छैन ?

केही दिनभित्र अलि ठूलो भोल्युममा परीक्षण हुँदैछ भन्ने सुनेको छु । त्यसले कस्तो नतिजा दिन्छ त्यसलाई पनि कुर्नुपर्‍यो । केही भेटिएन या संक्रमण देखिएन भने त्यति धेरै डराउनुपर्ने अवस्था त नरहला । तर, त्यसो भन्दैमा ढुक्क भएर लकडाउन नै हटाउने वा खुकुलो पारिहाल्न चाँही मिल्दैन । अहिलेलाई चाँही रिपोर्ट कस्तो आउँछ त्यसलाई कुर्नुपर्छ । अनिमात्रै भन्न सकिन्छ ।

परीक्षणका लागि कीटदेखि स्वास्थ्यकर्मीलाई स्वास्थ्योपचारका लागि आवश्यक पूर्वाधारको अवस्था कस्तो छ ?

तत्कालका लागि त लगभग पुगअपुग नै हुन्छ होला । तर, अबको २ हप्तापछि अलि धेरै परीक्षण गर्नुपर्ने हुनसक्ने भएकोले यसको अभाव खड्कने देखिन्छ ।

आजको भोलि नै अरु देशमा जस्तै गरी नेपालमा अवस्था भयावह देखियो भने के गर्ने ? सरकारले गरिरहेको अहिलेको तयारी कत्तिको पुग अपुग छ ?

हो त्यो सम्भावना छ । त्यस्तै अवस्था आयो भने के गर्ने भन्ने विषयमा नै म अहिले तालिम दिँदैछु । तपाईंले भन्नुभएको जस्तै यो सोचनीय विषय हो । यति तयारीले मात्रै पुग्दैन । हरेक जिल्लामा कसरी क्षमता बढाउने भन्ने कुरमा जोड दिनुपर्ने देखिन्छ । म लगायत केही साथीहरुले यो विषयमा तयारी गरिरहेका छौँ । यसको जिम्मेवारी सरकारले नै लिएर काम गर्नुपर्ने हो । तर, उहाँहरु यस्ता विषयमा अलि ढिलो तात्नुहुन्छ । हाम्रो देशमा मात्रै हैन शक्तिशाली देशहरुमा पनि तयारी कमजोर रहेको कुरा त पुष्टि नै भैसक्यो नी हैन ?

प्रतिकृया लेख्नुहोस्:

सम्बन्धित शीर्षकहरु

आजको लोकप्रिय