scheduleमगलवार जेष्ठ १३ गते, २०७७

विपत्तिले सिकाएको पाठ

प्रमोद कट्टेल

नेपाली जनताले २००७ साल देखि ४६ सालको जनआन्दोलन हुँदै २०७२ सालमा नयाँ संविधान नबन्दासम्म इतिहासमा विभिन्न राजनैतिक परिवर्तनका लागि कष्टपूर्ण समयको सामना गर्दै आए । हाम्रो अहिलेको युवा पुस्ताले पनि माओवादीले सञ्चालन गरेको युद्ध, ०६२/६३ को जनआन्दोलन, शान्ति सम्झौता, राजतन्त्रको अन्त्य, संविधानसभाबाट संविधान र यी परिवर्तनका लागि भएका आन्दोलन, कर्फ्यु, बन्द हड्तालका दृश्यहरु देख्न पायो । अब त समृद्धिको चित्र देखिन्छ कि भन्ने लागिरहेको बेला फेरि हामीले नसोचेका संकटहरुको सामना गर्नुपरेको छ । यी संकटहरुले हामीलाई पाठ पनि सिकाएका छन् ।

प्रमोद कट्टेल

भूकम्प

२०७२ सालमा नेपालमा हाम्रो जीवनकालकै सबैभन्दा ठूलो भूकम्पको सामना गर्नुपर्‍यो । जसले गर्दा भूकम्प प्रतिरोधात्मक निर्माणका लागि हामी सचेत हुन थाल्यौं । शहरदेखि गाउँगाउँसम्म पनि भूकम्पप्रतिरोधी संरचना बनाउनुपर्छ ज्ञानको सञ्चार भयो । भूकम्पपछिका भौतिक संरचनाहरुको निर्माणमा भूकम्पीय जोखिमलाई न्यूनीकरण गर्ने कुरालाई प्राथमिकता दिइन्छ ।

Dish_Home

हामीले घरहरु बनाउँदा भूकम्पप्रतिरोधात्मक पनि बनाउनुपर्छ भन्ने मुख्य पाठ हामीले सिकेका छौं । सँगसँगै विपत्तीको सामना गर्न हाम्रो तयारी पनि पर्याप्त रहेनछ भनेर पनि हामीलाई भूकम्पले सिकाएको छ । तर अझै पनि हामीले यस्ता खाले विपत्ती आउँदा त्यसबाट जोगिन, उद्धार, राहत, पुनःस्थापना जस्ता कार्य तत्काल गर्न पूर्वतयारी गर्नमा भने ध्यान लगाउन सकेका भने छैनौं ।

भूकम्प जाँदा धनी र गरीबको भेद हराएको जस्तै भएको थियो । भूकम्प जाँदा ठूला महल हुने, आर्थिक रुपमा सम्पन्नहरुदेखि गरीबहरुसम्म सबै कैयौं दिनसम्म एउटै आकाशमुनि थियौं । त्यतिबेला धन सम्पत्ति केही होइन रहेछ, प्राकृतिक विपत्तीले धनी गरीब भनेर विभेद गर्दोरहेनछ भनेर धेरैलाई सिकाएको थियो । विपत्तीपछि फेरि यो कुरा बिर्सन थालेका हामीलाई अहिले फेरि अर्को विपत्तीले उस्तै खाले पाठ पढाइरहेको छ ।

कोभिड-१९

अहिले विश्व नै कोरना भाइरस (कोभिड-१९) को महामारीबाट आक्रान्त छ । भाइरसका कारण दुई लाख बढी मानिसहरुले ज्यान गुमाइसके र ३० लाख बढी मानिसहरु यसबाट संक्रमित भइसकेका छन् । लाखौं मानिसहरु यो रोगको सामना गरिरहेका छ्न् । आज विश्व नै एउटै संकटको सामना गरिरहेको छ ।

नेपाल पनि यो कोभिड-१९ को संकटबाट प्रभावित छ । अरु देशहरुको तुलनामा संक्रमणको संख्या कम भए पनि सारा नेपाली त्रसित छ्न् र पूरै देश लकडाउनमा छ ।

अहिले पनि हामीलाई प्राकृतिक विपत्ति र यस्ता खाले नयाँ नयाँ महामारीले धनी गरीबको भेद नगरी कसैलाई पनि छोड्दैन भन्ने ठूलो पाठ सिकाएको छ । अहिले देश लकडाउनमा गएको ३६ दिन भइसक्यो । यसबीचमा रोगले भन्दा पनि ज्यादा मानिसहरु लकडाउनका कारण प्रताडित बन्नुपरेको हामीले देख्यौं । खानेकुरा सकिएपछि काठमाडौंबाट हप्तौं लाग्ने गन्तव्यसम्म पनि मानिसहरु हिँडेरै गएको पनि देखियो । रोगको संक्रमण नफैलियोस् भनेर गरिएको लकडाउनको मर्मविपरीत अहिले पनि गाडीमा मान्छे ओसार्ने क्रम रोकिएको छैन । यस्ता संकटका बेलामा गरीब, मजदूर, न्यून आय हुनेहरु, विपन्नहरुलाई कसरी राहत उपलब्ध गराउने, कोही पनि भोकले छटपटाउनु नपर्ने स्थिति बनाउन हाम्रो पूर्वतयारी र संरचनाहरु निर्माणमा हामी कमजोर रहेको छर्लंगै छ । हामीलाई अहिलेको संकटले यसका लागि बलियो संरचना र संकट सामनाको पूर्वतयारी गर्न पनि पाठ पढाएको छ ।

विश्वका अधिकांश देशहरु अहिले कोरोनाको संकटमा लकडाउनमा छन् । यसको सकारात्मक प्रभाव वातावरणमा परेको छ । अनेक प्रकारका प्रदुषण अहिले घटेको छ । यसबाट भौतिक सुखका लागि हामीले पृथ्वी र प्रकृतिमाथि जे जस्तो दोहन गरिरहेका छौं त्यसलाई रोक्नुपर्छ भन्ने पनि पाठ सिकाएको छ ।

विपत्ति भनेको बाजा बजाएर आउँदैन र यो आएपछि यसको सामना हामी मानव जातिले नै गर्ने हो । विपत्तीले सम्पूर्ण मानव जातिलाई एकै किसिमले मात्रै चिन्दो रहेछ । धनी-गरीब, यो जात त्यो जात, यो धर्म मान्ने, त्यो धर्म मान्ने केही पनि भन्दो रहेनछ । त्यसैले हामी सबैले सबैसँग मानवकै रुपमा मात्रै व्यवहार गर्न पनि यी विपत्तीहरुले सिकाएका छन् ।

भौतिक सुखमात्रै खोजेर आफू बस्ने प्रकृतिलाई भुल्ने, अहंकार, अहमतालाई अंगाल्ने नगरी अब हामी मानव बनौं, हरेक मानवसँग मानवीय व्यवहार गरौं, प्राकृतिक नियमलाई पनि नभुलौं, प्रकृतिसँग मित्रवत् व्यवहार गरौं ।

default-addImage
default-addImage
प्रतिकृया लेख्नुहोस्:

सम्बन्धित शीर्षकहरु

आजको लोकप्रिय